Hülya Mayıs 2006

MENOPOZ GERÇEKLERİ

Clinic İstanbul Kadın Sağlığı Merkezi’nden Op. Dr. Cevher Önay menopozla ilgili sorularınızı yanıtladı.

Menopoz nedir? Menopoz en basit anlatımı ile bir kadının yumurtalıklarının artık östrojen hormonu üretmemesi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan klinik tablodur. Her ay östrojen etkisiyle yenilenen öndometrium denilen rahim iç dokusu,artık bu hormon vücut tarafından üretilmediği için dökülmeyecek dolayısıyla da kanama olmayacaktır. Uterusu (rahimi) ameliyatla alınmamış olan kadınlara menopoz tedavisi olarak bu kez dışarıdan östrojen alındığında ise bu doku yine uyarılabilecek dolayısıyla kadın menopozda bile olsa adet kanamaları olacaktır. Erkeklerden farlı olarak (yaşam boyunca her 70 günde sperm hücreleri üretebilirler), kadınlar belli sayıda (sayıca yaklaşık 400 bin) dişi yumurta hücresi ile doğar, adet görmeye başladıkları yaştan itibaren her ay yumurtalarını kullanırlar ve 52 yaş civarında son yumurtalarını da kullanarak son adetlerini görürler. Genellikle (yüzde 70 kadında) belli bir zaman adetlerin düzensizleşip seyrekleşmesini takiben adetten kesilmesi görülür.Bu düzensiz ve seyrek adet görme döneminde sıcak basması gibi herkes tarafından bilinen menopoz şikayetleri başlamaktadır. Menopoza giren kadınlar ne tür sorunlardan şikayet eder? Menopoz, PMS denilen adet öncesi gerginliğinden, adet sancılarından, doğum kontrol yöntemlerinden kurtulma anlamına gelse de sıcak basmaları, gece terlemeleri, sinirlilik, depresyona meyil, vajinada kuruluk, şişmanlama, uyku bozuklukları, halsizlik gibi şikayetler ve kemik erimesi, kalp-damar sistemi hastalıkları gibi önemli sağlık risklerinin de hızlanabildiği bir dönemdir. Sıcak basması gibi menopoz şikayetlerini gidermek ve kemik erimesi gibi önemli bir sağlık riskini azaltmak için verilebilecek olan bilimsel olarak kanıtlanmış en etkili tedavi, halk arasında hormon tedavisi olarak bilinen sentetik konjuge östrojen tedavisidir. Östrojen tedavisi ile ilgili farklı görüşlerin ortaya çıkmasının nedeni nedir? Menopozdaki kadınların ortalama yedi yıl süreyle takip edildiği,10 binden fazla kadın üzerinde yapılan ve geniş ilgi gören çok merkezli kadın sağlığı insiyatifi çalışma grubu ( The Women’s Health Initiative Trial) sonuçları,daha önce östrojenin kalp sağlığını koruduğu ve kalp krizini önlediği yönündeki yaygın bilimsel inanışa darbe vurdu. Her ne kadar bazı bilim adamları tarafından,çalışmalarının daha ziyade beslenme ve knonik hastalıkların önlenmesi araştırması olduğu ve bu anlamda asıl amacına ulaşmadığı için eleştiri alsa da çalışmada takip edilen hasta sayısının fazla olması ve popülerliği nedeniyle önemli etkiler oluşturdu. Çalışma sonuçlarının yayınlanmasından sonra araştırmalar, tüm dünyada hormon tedavisi almayı kabul eden kadınlarda önemli azalma olduğunu gösteriyor. Yine araştırma sonuçlarının yayınlanmasından sonra dünyadaki doktorların hormon tedavisi önerdikleri hasta oranlarında ve yazdıkları reçetelerdeki hormon miktarlarında önemli azalma olduğu görülüyor. Östrojen melek mi, şeytan mı? Yanıt yine yapılacak olan bilimsel çalışmalardan gelecek. Son zamanlarda yaygınlık kazanan bitkisel östrojenler ( fitoöstrojenler ) ve doğal tedavilerin, sıcak basmaları ve kemik sağlığında etkili kullanımları söz konusu. Risk faktörlerine göre menopozdaki kadına yaklaşımın en önemli felsefesi olan kişiselleştirilmiş tedaviler yapmamız mümkün. Kalp sağlığı açısından genetik bilimiyle birlikte; sigaranın bırakılması, doğru ve düzenli egzersiz, yüksek kolesterol, tansiyon ve fazla kilolarla mücadele, doğru beslenme, düzenli check-up alışkanlığı gibi yaşam alışkanlıklarının oturtulması sadece östrojen kullanımından ya da kullanılmamasından çok daha önemlidir.